Lesson-16

Online English lessons. Class 16 – Дарсҳои забони англисӣ дар пахши мустақим. Дарси 16

Замони гузашта. The Past Indefinite Tense
1. Машқи фонетикӣ

Хонед.

[a:] – rather, half

[ʌ] – suburb-[‘sʌbə:b]

[k] – technical, chemical

[au] – how, out, ground

[ɔ:] – hall, floor, corner.

Машқи лексикӣ

1. Who is on duty today? 2. What is your surname? What is the English for…?  4.Open your  books at page … 5. Clean the blackboard.  6. How long does our lesson last?  7. How many hours (lessons) have you today?  8. When do your classes begin?  9. What is your home task for to day?

Замони гузашта – Past Indefinite ҳодисаи дар гузашта воқеъ шударо нишон медиҳад.

Ман дируз ба кино рафтам. I went to the cinema yesterday.

Вай дируз бисёр кор кард. He worked much yesterday.

Имлои баъзе феълҳо дар замони гузашта

а) феъли якҳиҷогии , ки бо ҳамсадо тамом мешавад, дар замони гузашта ( Past Indefinite) он ҳамсадо дар  навишт такрор меёбад.

to stop – stopped; to plan – planned.

б) агар ҳарфи  “yпас аз ҳамсадо ояд ,” yбаiмубаддал мегардад.

to cry – cried; to try – tried; to study – studied

The Past Indefinite шакли дуюми  феъл ба ҳисоб меравад. Барои ифодаи  хабари ҷумла дар забони англисӣ феълҳоро  ба ду гуруҳ , феълҳои дуруст (regular verbs) ва феълҳои нодуруст (irregular verbs) ҷудо мекунанд .  Ҳамчунин, сохташон дар замони гузашта якхела нест.Феълҳои дурустро дар  замони гузашта  бо илова намудани суффикси – ed месозанд.

Infinitive Indefinite Past Indefinite Participle  II.
to want

to ask

to work

to open

want,wants  ask, asks                        work, works                  open opens wanted

asked

worked

opened

wanted

asked

worked

opened

Суффикс  ‘’-ed ‘’чунин  талаффуз карда мешавад:

[t] – баъд аз ҳарфҳои ҳамсадои беҷаранг:  she walked [wə:kt]

[d] – баъд аз садонокҳо ва ҳамсадоҳои ҷарангдор :played [pleid],  he called [k ɔ :ld], showed [∫oud], opened [oupnd]

[id] – баъд аз  t  ва  d:  we decided [disaidid], wanted [ wɔntid]

Шакли хабари тасдиқии Past Indefinite барои ҳамаи шахсҳо якхела аст ва амалеро, ки дар замони гузашта иҷро мешавад мефахмонад ва  ба замони ҳозира даҳл  надорад.

Чунин  зарфҳо дар замони гузашта бештар истифода мешава:

yesterday – дина, дирӯз

yesterday morning – дина пагоҳӣ, дирӯз пагоҳӣ

last week – ҳафтаи гузашта

last month – моҳи гузашта

last night – шаби гузашта

a year ago – як сол қабл (пеш)

last year – соли гузашта

last time –  дафъаи гузашта

the other time – дар рӯзҳои гузашта

ago – пеш, қабл

not long ago – на он қадар пеш аз

Шакли дуюм ва сеюми феълҳои нодурустро  аз қоида берун месозад. Яъне  феълҳои нодурустро  бо қоидаҳои гуногун  месозанд. Се шакли феълҳои нодурустро  бояд азёд кард.

1. Феълҳое, ки овози садоноки дохилии худро  иваз мекунанд;

to sing – sang – sang; to come – came – come

2. Ҳарфи садоноки решагӣ тағйир меёбад ва дар охири калима “en” илова мешавад;

to break – broke – broken

to  speak – spoke – spoken.

3. Ҳарфи ҳамсадои ҷарангдор ба ҳарфи ҳамсадои беҷаранг табдил  меёбад.

to send – sent – sent

to build – built – built

4. Феъл шаклан тағйир намеёбад;

to put – put – put

to set – set – set

5.Решаи калима нав мешавад;

to be – was, were – been

to go – went – gone

6.Феълҳои нодурусти махсус;

to have – had – had

to make – made – made

Аломатҳои феъл дар Past Indefinite (Замони гузашта)
  1. феъли ёридиҳанда “did” доранд;
  2. бандак “ed”доранд;
  3. шакли 2 юми феълҳои нодуруст тағйир меёбад.

Масдари феълҳое,ки дар Past Indefinite Tense  аст, чи хел муайян кардан лозим аст? Бояд ба таври зерин муайян сохт:

He worked – to work

He went – to go

Масдари ин феълҳоро нависед.

Was, had, answered, studied, saw, played, worked, opened, took, were, did.

Шакли саволӣ ва инкории Past Indefinite бо феъли ёридиҳандаи  to do – did  дар замони гузашта  ва масдари феъли асосӣ бе ҳиссачаи to сохта мешавад.

Did he work? Did he go?

I played football yesterday. Did I play football yesterday?

Шакли инкорӣ

I worked – I did not work.       I didn’t  work.

I went – I did not go.                I didn’t go.

I played football yesterday. I  didn’t play football yesterday.

Феълҳои to be, to have (шакли 2;  was, were, had) дар ҷумлаҳои саволӣ ва инкорӣ бе феъли ёридиҳанда  to do сохта мешавад. I was in  Dushanbe last year – Was I in Dushanbe last year?.

I was not in Dushanbe last year.

WAS  ё WERE?

1.Where …you yesterday evening? You …. (not) at home,… you?

I … at the cinema.

2.Oh  …_ you?    What …       on?

“A Lucky Husband”.

3. .…__ it interesting?

Oh, no! It_ … (not) interesting at all. It ….. very boring!

Машқҳои грамматикӣ
1). Шакли 2- уми  ин феълҳои дуруст ва нодурустро нависед                

to look,  to watch,  to call, to build, to be, to have, to do, to read, to know, to tell, to write, to make, to say, to come, to see, to want, to visit, to open, to close, to study, to play, to go, to buy, to bring, to get up, to sit.

2). Хабарҳои ин ҷумлаъро ба  Past Indefinite Tense гардонида нависед.

1. Do you live in Khujand? 2. He does not come to the lessons.  3. They go to the Institute every morning.

3).Ҳамаи намуди саволҳоро гузоред.
  1. Ann went to Leningrad in 1977
  2. They liked to read books at home last year.
  3. I bought a good tape – recorder yesterday.
  4. She felt a new interest in the city.
  5. She began to gather up her small trunk.
  6. A thin woman met Carrie at the station.
  7. She saw her sister’s husband.
  8. Ahmad sat with her sister in the kitchen.
4). Ба забони англисӣ тарҷума кунед.
  1. Ӯ ба ман рӯзи гузашта китоби англисиро надод.
  2. Соли гузашта дар Душанбе будед?
  3. Рӯзи гузашта ба кино рафта будед?
  4. Як ҳафта пеш китоби англисӣ дошта будед?
  5. Ӯ забони англисиро соли гузашта азхуд кард.
  6. Ӯ китоби англисии маро ҳафтаи гузашта гирифт.
6).Феълҳои нодурустро азёд кунед.
Infinitive

(шакли 1)

Past Indefinite

(шакли 11)

Participle II

(шакли 111)

Тарҷума
to be was, were been будан
to become became become расидан
to begin Began begun сар кардан
to break broke broken шикастан, вайрон кардан
to bring brought brought овардан
to build built build сохтан
to burn burnt burnt сӯзондан
to buy bought bought харидан
to choose chose chosen интихоб кардан
to come came come омадан
to cut cut cut буридан
to do did done кардан
to draw drew drawn расм кашидан
to drink drank drunk нӯшидан
to drive drove driven бурдан
to eat ate eaten хӯрдан
to fall fell fallen  афтидан
to feel felt felt ҳис кардан
to fight fought fought мубориза кардан
to find found found ёфтан
to fly flew flown парвоз кардан
to forget forgot forgotten фаромӯш кардан
to get got got дарёфт кардан
to give gave given додан
to go went gone рафтан
to grow grew grown саабзидан
to hang hung hung овезон кардан
to have had had соҳиб будан
to hear heard heard шунидан
to hold held held доштан
to keep kept kept  нигоҳ доштан
to know knew known донистан
to lead led led гирифта бурдан
to learn learnt, learned learnt, learned омӯхтан, ёд додан
to leave left left мондан,рафтан
to let let let иҷозат додан
to light lit lit дар гирондан
to lose lost lost гум кардан
to make made made кардан, сохтан
to mean meant meant маънӣ доштан
to meet met met вохӯрдан
to put Put put гузоштан
to read read [red] read [red] хондан
to ring rang rung занг задан
to run ran run давидан
to say said said гуфтан
to see saw seen дидан
to sell sold sold фурӯхтан
to send sent sent фиристодан
to set set set гузоштан, мондан
to show showed shown нишон додан
to shut shut shut пӯшидан
Ба ҷумлаҳои зерин, ҳамаи намудҳои саволро гузоред.
Ask  questions on all parts of the following sentences.
  1. The first lecture took place in the big hall on the second floor yesterday.
  2. I always got up at 7 o’clock when I was a student.
  3. Fascist Germany hoped to end the war before winter.
  4. My father wanted me to become an engineer.
Матнро бо забони англисӣ тарҷума ва нақл кунед.
Please,  translate and tell this story into English.

Ин ҳодиса як чанд сол пеш дар Испания рӯй додааст. Марите 10 сола буд, аммо ӯ дар мактаб таҳсил накардааст. Ӯ бояд кор мекард ва ба оилаашон кӯмак мерасонид, токи онҳо аз гуруснагӣ  намиранд. Марите духтари қобилиятнок буд ва хондану навиштанро худаш омӯхта буд. Дӯстон ва ҳамсояхояш ӯро хеле дӯст медоштанд, зеро ӯ бисёр воқеаҳои аҷибро хуб медонист ва шабҳо ба онҳо бо шавқу ҳавас ҳикоя мекард, инчунин сурудҳои испаниро хуб мехонд ва мерақсид. Шабҳо хонаашон пур аз меҳмон  буд. Мардум хеле  сипосгузор буданд, зеро ӯ  маҳорати хуб, баъд аз рӯзӣ  вазнини корӣ истирохат бахшидан, ба онҳо дошт.Як  дафъа ба ӯ гуфтанд, ки ӯ бояд таҳсил кунад. ва Марите ғамгинона ҷавоб дод,ки  имконият надорад . Зеро ӯ ҳеч гоҳ барои супоридани имтиҳонҳои доҳилӣ маблағи кифоя надошт  Дӯстонаш ба ӯ ҳеҷ чиз нагуфтанд ва рӯзи дигар кӯдакони зиёд дар кӯчаҳо ҷамъ шуда ба одамон ҳар гуна саҳнаҳо  намоиш медоданд.  Вақте,ки онҳо рақсу бозиро ба охир расониданд, таъзим карданд. Мардум кафкӯбӣ мекарданд , пул мепартофтанд ва онҳо ҳамаи пулро ба кисаи яке аз рафиқонашон мегузоштанд. Баъзан одамон аз онҳо хоҳиш мекарданд,ки бори дигар хунармандӣ кунанд, зеро онҳо  хуб мерақсиданд. Вақтеки дӯстони Марите ба ӯ маблағи лозимиро оварданд, ӯ аввал бо чашмони худ бовар накард, вақте онҳо чи гуна ба даст овардани маблағро ба ӯ нақл карданд, ӯ ба онҳо аҳсан хонд ва ваъда дод,ки имтиҳонҳоро хуб месупорад. Дар имтиҳон бачаҳо бояд аз ягон рафтори мудоид (ба манфиат буда, фоидабахш буда) нақл менавиштанд.

Рӯзи дигар бачаҳо ба мактаб ҷамъ омаданд, то бубинанд,ки имтиҳонро супоридаанд. Марите низ дар  байни онҳо буд.  Ҳама нишаста бодиққат гӯш мекарданд ва муаллим номи  бачаҳои имтиҳон супоридаро мехонд. Аммо дар  байни номҳои зикршуда, номи Марите набуд. ‘’Наҳод Марите имтиҳонро супорида натавониста бошад?’’ бо овози баланд пурсид, яке аз дӯстонаш. ‘’Дар ин ҷо дод назан’’ ҷавоб дод муаллим. Ӯ имтиҳонро  супорида натавонист, аз сабаби он,ки матлабро (topic.)  нафаҳмидааст. Ман ба ҳама фаҳмонида будам,ки дар бораи ягон амали нек нависанд. Марите бисёр озурдахотир буд ва бо азоб ба хона баргашт.  Аз ӯ пурсиданд, ки ӯ дар нақли хаттии худ чӣ навиштааст? Ӯ ҷавоб дод: ‘’Ман навиштам,ки чӣ гуна дӯстони ман дар кӯчаҳо  барои ҷамъ кардани пул бароям мерақсиданд, то ки ман имтиҳони доҳилшавиро супорам’’.

english-toefl.ruenglish-toefl.ru

Лутфан аз таваҷҷӯҳатон сипосгузорем ва умедворем, ки дар ҷодаи омузиши забони англисӣ андаке бошад ҳам маводу дарсҳои сомонаамон ба Шумо мусоидат кард. Хонандаи мӯҳтарам, аз Шумо эҳтиромона хоҳиш мекунем, ки ин сахифаро бо дӯстони худ дар шабакаҳои иҷтимоии поёномада бо дӯстону пайвандони худ боҳам бинед (тугмачаҳои шабакаҳои иҷтимоиро “поделиться” кунед).